Fatbike en jongeren: bewegen we minder?

De fatbike maakt jongeren niet automatisch ongezonder, maar er is wel reden tot zorg. Volgens NEMO Kennislink fietsten 12- tot 17-jarigen in 2022 wekelijks gemiddeld 48 minuten minder naar school dan in 2019. Het aandeel jongeren dat de Nederlandse Beweegrichtlijn haalde, zakte van 40,5 naar 33 procent. Sporten compenseerde dat verlies niet volledig.

Beweegrichtlijn: fietsen als laaghangend fruit

Voor een gezond leven moeten kinderen volgens de Nederlandse Beweegrichtlijn minstens een uur per dag matig of zwaar intensief bewegen. Fietsen is daarbij altijd 'laaghangend fruit' geweest, legt bewegingswetenschapper Jasper Reenalda van de Universiteit Twente uit aan NEMO Kennislink. Nederlanders gebruiken de fiets voor bijna alles, waardoor ze makkelijker aan die norm komen. In landen om ons heen moet dat relatief meer uit sport komen. Juist bij scholieren in de bovenbouw neemt de interesse in sport vaak af, waardoor fietsen extra belangrijk wordt voor hun gezondheid.

Wie de fiets inruilt voor een fatbike, beweegt minder. Toch is het volgens Reenalda niet zo simpel: een e-bike hoeft niet direct minder beweging te betekenen. De vraag is of de fatbike de gewone fiets vervangt, of juist de bus, auto of scooter. Dat maakt voor de gezondheid een groot verschil. Meer over de regels rond fatbikes lees je in ons artikel Fatbike-regels 2026: leeftijd, zones, helmplicht.

RIVM: jongeren fietsen minder en sporten iets meer

Uit een rapport van het RIVM blijkt dat 12- tot 17-jarigen in 2022 per week gemiddeld 48 minuten minder naar school fietsten dan in 2019. Ook in hun vrije tijd trapten ze 51 minuten minder. Daar stond wel tegenover dat ze 50 minuten meer sportten per week, maar dat maakte het verlies aan fietstijd niet goed. Het aandeel jongeren dat de Beweegrichtlijn haalde, zakte van 40,5 naar 33 procent.

De cijfers laten zien dat de opkomst van de e-bike en fatbike samengaat met minder dagelijkse beweging onder jongeren. Tegelijk blijft het lastig om oorzaak en gevolg hard te maken. Wie voorheen met de bus of auto ging en nu op een fatbike stapt, beweegt juist méér. Voor beleidsmakers is dat een belangrijk onderscheid. Kijk voor de juridische kant van e-bikes ook eens bij wanneer een e-bike juridisch een bromfiets is.

Meer ongevallen, strenger beleid

De gezondheidsdiscussie over fatbikes gaat niet alleen over beweging, maar ook over veiligheid. Volgens de Rijksoverheid kwamen er in 2023 75 gewonde fatbikers bij de spoedeisende hulp; in 2024 waren dat er 301. Meer dan de helft was tussen de 12 en 18 jaar. Het aantal ongevallen met hersenletsel onder jongeren op een e-bike was in 2024 meer dan zes keer zo hoog als in 2020.

Het kabinet werkt daarom aan een helmplicht voor minderjarige bestuurders van fatbikes, e-bikes en andere lichte elektrische voertuigen zoals e-steps. Die moet in 2027 ingaan. Ook komt er een wettelijke basis voor fatbikevrije zones voor gemeenten. Meer achtergrond vind je in ons overzicht Fatbike-ongevallen en accubrand: wat is er geregeld? en bij Beleid & regels.

Wat betekent dit voor ouders en jongeren?

Voor ouders is het belangrijk om te beseffen dat een fatbike niet per definitie ongezond is, maar dat dagelijkse beweging er wel onder kan lijden. Wie de gewone fiets vervangt door een fatbike, mist ongemerkt een groot deel van de aanbevolen dagelijkse beweging. Sporten kan dat deels compenseren, maar uit de RIVM-cijfers blijkt dat dit in de praktijk niet volledig lukt.

Daarnaast is het verstandig om stil te staan bij de veiligheid. Een helm wordt dringend aangeraden, ook nu er nog geen helmplicht geldt voor e-bikes. De Rijksoverheid benadrukt dat een helm de kans op ernstig hoofdletsel met ongeveer 60 procent verkleint. Wil je een e-bike of fatbike aanschaffen? Vergelijk dan eerst goed via onze categorie E-bike & fatbike.

Veelgestelde vragen

Bewegen jongeren echt minder door de fatbike?

Volgens NEMO Kennislink fietsten 12- tot 17-jarigen in 2022 wekelijks gemiddeld 48 minuten minder naar school dan in 2019. Het aandeel dat de Beweegrichtlijn haalde, zakte van 40,5 naar 33 procent. Sporten compenseerde dat verlies niet volledig.

Geldt er al een helmplicht voor fatbikes?

Nee, nog niet. Het kabinet wil in 2027 een helmplicht invoeren voor minderjarige bestuurders van fatbikes, e-bikes en andere lichte elektrische voertuigen. Tot die tijd is een helm niet verplicht, maar wel dringend aan te raden.

Is een fatbike juridisch hetzelfde als een gewone e-bike?

Ja. Een fatbike is een elektrische fiets met dikke banden en valt onder dezelfde regels als een gewone e-bike: trapondersteuning tot 25 kilometer per uur, geen rijbewijs, geen kenteken en geen minimumleeftijd. Zie ook Fatbike-regels 2026.

Hoeveel jongeren raken gewond op een fatbike?

Volgens de Rijksoverheid kwamen er in 2024 301 gewonde fatbikers bij de spoedeisende hulp, tegen 75 in 2023. Meer dan de helft was tussen de 12 en 18 jaar. Het aantal gevallen met hersenletsel onder jongeren op een e-bike was in 2024 meer dan zes keer zo hoog als in 2020.