Accu recycling: wat gebeurt er met oude accu's van het gezin?

Oude accu's uit smartphones, laptops en speelgoed verdwijnen niet in de prullenbak: ze worden vrijwel volledig gerecycled. Jij kunt ze inleveren bij de supermarkt of het milieupark, waarna waardevolle materialen zoals lithium en kobalt een tweede leven krijgen. In dit artikel lees je stap voor stap wat er met die accu's gebeurt en hoe je ze veilig bewaart tot het inlevermoment.

Waarom accu's niet bij het restafval horen

Accu's bevatten metalen die schadelijk kunnen zijn voor het milieu als ze op de vuilstort belanden. Daarnaast zitten er waardevolle grondstoffen in die opnieuw gebruikt kunnen worden. Volgens de Nederlandse wetgeving zijn winkels en gemeenten verplicht om oude batterijen en accu's in te nemen, dus er is altijd een plek bij jou in de buurt. Door accu's apart in te leveren, voorkom je dat ze vlam vatten in de vuilniswagen en zorg je dat materialen niet verloren gaan.

Een gemiddelde smartphone-accu weegt circa 40–60 gram, maar een laptopaccu kan wel 200–400 gram zijn. In elke accu zit een mix van metalen, waarvan circa 30–50% gerecycled kan worden. Zelfs kleine accu's uit wegwerpe-sigaretten of speelgoed bevatten lithium, dat steeds schaarser wordt.

Welke soorten accu's komen het vaakst voor in huis?

In een gemiddeld gezin liggen tientallen accu's verspreid over apparaten. De meest voorkomende typen zijn:

• Lithium-ion (Li-ion): in smartphones, laptops, elektrische tandenborstels en powerbanks. Deze hebben een hoge energiedichtheid en zijn licht.
• Nikkel-metaalhydride (NiMH): in oplaadbare AA- en AAA-batterijen, vaak voor speelgoed of afstandsbedieningen.
• Loodaccu: in sommige kindermotoren of alarmsystemen, maar minder gebruikelijk in huis.

De meeste oude accu's zijn nog deels opgeladen. Dat is belangrijk om te weten, want een beschadigde accu kan brandgevaar opleveren. Plak daarom de contactpunten af met tape voordat je ze inlevert, vooral bij losse accu's.

Het recyclingproces: van inzamelbox tot nieuwe grondstof

Na inlevering gaan oude accu's naar een sorteercentrum waar ze op type worden gescheiden. Vervolgens worden ze versnipperd en in een oven verhit om metalen te scheiden. De materialen die vrijkomen zijn onder andere:

• Lithium: wordt gebruikt voor nieuwe accu's of in glas- en keramiekindustrie.
• Kobalt: een zeldzaam metaal dat vooral in smartphones zit.
• Nikkel: gaat naar roestvrij staal of nieuwe batterijen.
• Koper en aluminium: voor kabels en behuizingen.

Het recyclingpercentage voor lithium-ion accu's ligt doorgaans tussen de 50% en 70%, maar dit stijgt elk jaar door betere technieken. Sommige fabrikanten claimen zelfs 90% voor specifieke materialen. Een deel van de kunststof wordt verbrand voor energie, maar het grootste deel van de massa wordt nuttig hergebruikt.

Wat jij thuis kunt doen: veilig bewaren en inleveren

Verzamel oude accu's in een aparte doos, bijvoorbeeld een glazen pot of een kartonnen doos die je op een koele, droge plek zet. Zorg dat de contactpunten elkaar niet raken door ze af te plakken of elk in een apart zakje te doen. Zo voorkom je kortsluiting.

Lever ze in op een van deze plekken:

• Supermarkten en elektronicawinkels hebben vaak een inzamelbox bij de ingang.
• Het gemeentelijk milieupark of de milieustraat heeft speciale containers.
• Sommige scholen of kinderdagverblijven zamelen batterijen in als project.

Controleer voor het inleveren of het apparaat echt leeg is, want zelfs een bijna lege accu kan nog genoeg energie bevatten voor een brand. Trek eventueel de accu uit het apparaat als dat mogelijk is.

Veelgemaakte fouten bij het inleveren

Een veelgemaakte fout is dat mensen accu's in de glasbak gooien omdat ze denken dat het glas is. Dat is niet zo. Ook belanden ze soms bij het plastic afval, maar daar horen ze thuis niet. Een andere fout is het weggooien van losse knoopcellen zonder ze af te plakken; deze kunnen kortsluiting veroorzaken.

Let op: sommige oplaadbare apparaten hebben ingebouwde accu's die je niet gemakkelijk kunt verwijderen. Lever dan het hele apparaat in, bijvoorbeeld een oude e-reader of fitness-tracker. Elektronicawinkels zijn verplicht om kleine apparaten met ingebouwde accu terug te nemen.

Wat gebeurt er met de gerecyclede materialen?

De teruggewonnen metalen worden doorverkocht aan industrieën die er nieuwe producten van maken. Lithium wordt bijvoorbeeld gebruikt voor nieuwe accu's, maar ook voor medicijnen of vetten. Een opvallend voorbeeld: het kobalt uit oude smartphones komt terecht in nieuwe accu's voor elektrische auto's, waardoor er minder mijnbouw nodig is in landen met slechte arbeidsomstandigheden.

Op Europees niveau zijn er afspraken dat accu's minimaal een bepaald percentage gerecycled materiaal moeten bevatten. Zo wordt recyclen steeds belangrijker in de productieketen. Door jouw accu's in te leveren, draag je direct bij aan een circulaire economie en minder grondstoffenschaarste.

Veelgestelde vragen

Mag ik een oplader met een beschadigd snoer ook inleveren bij de accu-inzameling?

Nee, opladers en snoeren vallen onder elektronisch afval en horen bij de elektronica-inzameling. Accu's zijn alleen de losse batterijen of de accupacks zelf. Lever een beschadigde oplader in bij de elektronicawinkel of milieustraat.

Zijn oplaadbare batterijen beter voor het milieu dan gewone batterijen?

Ja, als je ze vaak gebruikt. Een oplaadbare batterij kan honderden keren opgeladen worden, waardoor je minder grondstoffen verbruikt na verloop van tijd. Het is wel belangrijk om ook oplaadbare batterijen te recyclen aan het einde van hun leven.

Kan ik een accu uit een elektrische auto ook thuis recyclen?

Nee, die accu's zijn te groot en moeten door gespecialiseerde bedrijven verwerkt worden. Vaak worden ze eerst hergebruikt als opslag voor zonne-energie voordat ze worden gerecycled. Neem contact op met de dealer of een erkend inzamelpunt.