De invloed van het elektriciteitsnet: wat gebeurt er als iedereen elektrisch rijdt?

Als iedereen elektrisch rijdt, stijgt de vraag naar elektriciteit flink. Het net raakt op sommige plekken overbelast (netcongestie), maar met slim laden en buurtbatterijen kunnen we de pieken opvangen.

Wat is netcongestie en hoe ontstaat het?

Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet de vraag naar stroom niet altijd kan bijbenen, vooral op wijkniveau. Elektrische auto’s laden vaak op hetzelfde moment: rond 17.00-19.00 uur wanneer veel mensen thuiskomen. Als dan ook nog de wasmachine draait en de inductieplaat aan staat, kan de lokale transformator overbelast raken. Dit leidt tot wachttijden voor het aansluiten van nieuwe laadpalen of het niet kunnen laden op volledig vermogen.

Het vermogen van een gemiddelde laadpaal (11 kW) is veel hoger dan dat van een waterkoker (2 kW). Laad je 100.000 auto’s tegelijk, dan is dat een capaciteit van 1,1 GW – vergelijkbaar met een grote centrale. Het netwerk is daar niet op gebouwd zonder gerichte maatregelen.

Slim laden: de sleutel tot een haalbaar systeem

Slim laden (ook wel smart charging) zorgt dat auto’s laden wanneer de vraag laag is en het aanbod hoog, bijvoorbeeld ’s nachts of wanneer er veel wind- of zonne-energie is. Dit kan door middel van laadpalen die communiceren met een centrale server, of door de auto zelf die een signaal krijgt. De bestuurder geeft aan wanneer de auto klaar moet zijn (bijv. om 07:00 uur), en de laadpaal verdeelt het laden over de nacht.

Zo wordt de piekbelasting verminderd en kan de bestaande infrastructuur beter worden benut. In sommige regio’s zijn er tarieven die goedkoper zijn buiten de piekuren, waardoor slim laden ook financieel aantrekkelijk is. Verwacht dat slim laden de komende jaren standaard wordt bij nieuwe laadpalen.

Buurtbatterijen en opslag

Een andere oplossing is de buurtbatterij: een grote accu in de wijk die energie opslaat wanneer er overschot is, bijvoorbeeld overdag met zonnepanelen, en die energie later vrijgeeft. Dit kan de druk op het net verlagen en tegelijkertijd stroom leveren aan woningen én auto’s. Buurtbatterijen hebben doorgaans een capaciteit van 100 tot 500 kWh en kunnen zo tientallen auto’s van stroom voorzien.

Ook de auto zelf kan als batterij worden gebruikt (vehicle-to-grid). Auto’s die stilstaan en niet gebruikt worden, kunnen hun accu van gemiddeld 60 kWh terugleveren aan het net tijdens piekmomenten. Dit is nog in opkomst, maar proeven in Utrecht en andere steden laten zien dat het werkt. Het vraagt wel om bidirectionele laadpalen en afspraken over vergoedingen.

Wat kan jij doen om het net te ontlasten?

• Laad je auto niet tussen 17.00 en 19.00 uur, tenzij het echt moet. Stel het laden uit tot na 21.00 uur of gebruik een timer.
• Zet thuis de laadstroom lager (bijv. van 11 kW naar 3,7 kW) dan heb je minder impact op de wijk, en het duurt maar een paar uur langer.
• Kies voor een laadpaal met slim laden en stel de vertrekdag in.
• Als je zonnepanelen hebt, laad dan bij voorkeur overdag op als de zon schijnt; dat vermindert het terugleveren aan het net.

Zo help je netcongestie te verminderen en houd je het net betrouwbaar voor iedereen.

Veelgestelde vragen

Gaat het stroomnet echt overbelast raken door elektrisch rijden?

In drukke wijken kan het net overbelast raken als iedereen op hetzelfde moment laadt. Netbeheerders zoals Liander en Enexis werken daarom aan uitbreiding en slimme oplossingen. Door zelf buiten piekuren te laden en gebruik te maken van slimme laadpalen kun je bijdragen aan een stabiel systeem.

Wat kost een buurtbatterij en wie betaalt die?

Buurtbatterijen zijn vaak een initiatief van energiecoöperaties of netbeheerders. De kosten worden soms gedeeld door bewoners of via subsidies gefinancierd. De prijs kan sterk variëren, maar een buurtbatterij van 100 kWh kost al snel meer dan 50.000 euro; de businesscase hangt af van de opbrengsten uit energietarieven.

Kan ik mijn auto gebruiken als thuisbatterij?

Ja, dat kan met een bidirectionele lader (vehicle-to-grid). Dit is nog niet overal beschikbaar, maar sommige auto’s zoals de Nissan Leaf en Hyundai Ioniq 5 ondersteunen het. Je moet wel investeren in een speciale laadpaal en de garantie van je autofabrikant kan worden beïnvloed.