Stille EV's en slechtziende senioren: zo blijf je veilig

Elektrische auto's zijn bij lage snelheden bijna geruisloos, wat extra risico's met zich meebrengt voor slechtziende senioren. Gelukkig is er de Acoustic Vehicle Alerting System (AVAS), maar dat is niet overal even effectief. Door alert te zijn op specifieke geluiden en je eigen zintuigen te trainen, kun je jouw veiligheid als voetganger vergroten.

Waarom stille EV's risico vormen op het zebrapad

Elektrische auto's zijn bij snelheden tot circa 20 km/u vrijwel geruisloos. Dit komt doordat de elektromotor geen verbrandingsgeluid maakt en de banden weinig geluid produceren bij lage snelheden. Voor slechtziende senioren, die vaak sterk afhankelijk zijn van geluid om verkeer waar te nemen, kan dit levensgevaarlijk zijn. Onderzoek wijst uit dat voetgangers een EV gemiddeld pas 2 tot 3 seconden later opmerken dan een conventionele auto, en dat is vaak te laat.

Vooral bij het oversteken op een zebrapad, waar je als voetganger voorrang hebt, is het verraderlijk. Je verwacht dat je gehoord wordt, maar de naderende auto is stil. Daarnaast hoor je een EV niet aankomen als deze net achter je rijdt of vanuit een zijstraat komt. Dit probleem speelt niet alleen in Nederland; wereldwijd zijn er voorbeelden van aanrijdingen met slechtzienden.

Wat is AVAS en hoe helpt het?

AVAS is een verplicht systeem voor nieuwe EV's in Europa. Het genereert een kunstmatig geluid bij snelheden tot circa 20 km/u en bij achteruitrijden. Het geluid lijkt op een zachte 'zoem' en is bedoeld om voetgangers te waarschuwen. In de praktijk blijkt echter dat het volume en de toonhoogte sterk kunnen verschillen per model.

• Toonhoogte: doorgaans tussen 200 en 800 Hz, soms hoger voor betere waarneembaarheid.
• Volume: varieert van 45 tot 60 dB op 1 meter afstand.
• Activering: automatisch, maar sommige systemen zijn te overstemmen door de bestuurder (niet toegestaan in de EU).

Voor senioren met gehoorverlies, vooral in de hoge tonen, is het AVAS-geluid vaak moeilijk te onderscheiden. Het is daarom belangrijk om te weten dat niet elk EV-geluid hetzelfde is en om je oor te trainen op de verschillende geluiden.

Tips om als senior veiliger over te steken

Hoewel de techniek verbetert, kun je zelf ook stappen ondernemen om je veiligheid te vergroten:

• Kijk niet alleen, maar luister actief naar zoemtonen, bandengeruis en windgeluiden.
• Maak oogcontact met de bestuurder; bij een EV is dat makkelijker omdat de auto stil staat bij het wachten voor het zebrapad.
• Steek pas over als je zeker weet dat alle rijstroken in beide richtingen vrij zijn; let ook op fietsers die sneller kunnen naderen.
• Draag geen oordoppen of koptelefoon met actieve noise cancellation tijdens het wandelen in het verkeer.
• Overweeg een hoorapparaat dat speciaal is ingesteld voor verkeersgeluiden.

Daarnaast kun je bij de gemeente pleiten voor extra waarschuwingssystemen bij zebrapaden, zoals gele verlichting of trillende tegels, die ook slimme stadsinitiatieven ondersteunen.

Wat kunnen bestuurders en beleidsmakers doen?

Bestuurders van EV's kunnen hun snelheid extra aanpassen in 30 km-zones en bij scholen of bejaardentehuizen. Ook is het belangrijk om rekening te houden met slechtzienden door bijvoorbeeld iets verder van het zebrapad te stoppen zodat ze je kunnen zien.

Beleidsmakers kunnen het AVAS-geluid uniformer maken, zodat het voor iedereen herkenbaar is. Ook kunnen ze investeren in slimme kruispunten die via Bluetooth of wifi een signaal sturen naar smartphones van slechtzienden. In sommige Europese steden zijn al pilots gestart met zogenaamde 'smart crosswalks' die detectie van EV's koppelen aan verkeerslichten.

Toekomstige ontwikkelingen: echolocatie en meer

Naast AVAS wordt er onderzoek gedaan naar andere technologieën, zoals echolocatie-blindgangerssystemen die trillende armbanden gebruiken. Deze zijn nog niet op grote schaal verkrijgbaar, maar bieden hoop voor de toekomst. Ook zelfrijdende auto's zouden in theorie beter geprogrammeerd kunnen worden om voetgangers met een beperking te herkennen.

Voor nu is het belangrijkste dat slechtziende senioren zich bewust zijn van de risico's en gebruikmaken van de beschikbare hulpmiddelen. Deel deze kennis ook met familie en vrienden, zodat het onderwerp bespreekbaar blijft.

Veelgestelde vragen

Zijn alle nieuwe EV's verplicht om AVAS te hebben?

Ja, sinds juli 2021 moeten alle nieuwe elektrische auto's in Europa zijn uitgerust met een Acoustic Vehicle Alerting System. Dit geldt ook voor hybride auto's die op de elektromotor rijden.

Kan ik als slechtziende een hoorapparaat laten afstellen op verkeersgeluiden?

Ja, sommige moderne hoorapparaten hebben programma's die specifieke frequenties versterken die belangrijk zijn voor verkeer, zoals het zoemgeluid van EV's. Neem contact op met je audicien voor advies.

Wat moet ik doen als ik een EV hoor maar niet kan zien?

Blijf goed aan de kant wachten en laat de auto eerst passeren. Probeer niet in te schatten op basis van geluid alleen; wacht tot je zeker weet dat de auto is gestopt voor het zebrapad.