Waterstof of accu: wat is de beste keuze voor vrachtwagens?

Voor langeafstandstransport zijn zowel waterstof-brandstofcellen als batterij-elektrische aandrijving kanshebbers. Het antwoord hangt af van factoren als laadtijd, gewicht en beschikbaarheid van infrastructuur.

Actieradius en tank-/laadtijd

Batterij-elektrische vrachtwagens hebben doorgaans een actieradius van 300-500 km, afhankelijk van de accucapaciteit (vaak 400-700 kWh). Het laden duurt met snelladen (350 kW) circa 1-2 uur tot 80%. Waterstofvrachtwagens halen met een brandstofcel en 30-50 kg waterstof een actieradius van 400-700 km, en het tanken duurt slechts 10-15 minuten, vergelijkbaar met diesel.

Voor lange ritten met meerdere chauffeurs is waterstof dus in het voordeel, omdat de downtime minimaal is. Voor regionaal vervoer met vaste laadmomenten kan een batterijtruck voldoende zijn.

Gewicht en laadvermogen

Een zware batterijtruck van 40 ton heeft een accupakket van zo’n 5-7 ton, waardoor het laadvermogen met circa 2-3 ton afneemt. Een waterstoftruck met een brandstofcel en waterstoftanks weegt minder: ongeveer 2-4 ton in totaal, afhankelijk van het aantal tanks. Dat betekent dat waterstof meer lading kan vervoeren binnen de wettelijke limieten.

In de Europese Unie geldt een maximaal gewicht van 40 ton (of 44 ton voor bepaalde combinaties). Directe vergelijkingen tonen dat waterstof vaak 400-800 kg extra laadvermogen oplevert, wat voor transporteurs lucratief kan zijn.

Infrastructuur: tankstations versus laadpunten

De infrastructuur is een groot verschilpunt. Voor batterijtrucks zijn er al veel laadpunten, maar die zijn vaak niet geschikt voor vrachtwagens (vermogen >350 kW). Er worden nu speciale trucklaadpleinen ontwikkeld langs snelwegen, met laadpalen van 1 MW. Waterstoftankstations zijn nog schaars: in Nederland zijn er circa 20, waarvan enkele geschikt zijn voor vrachtwagens. Het opzetten van een netwerk is kostbaar en vereist veel waterstofproductie.

Voor beide is een forse investering nodig. De Rijksoverheid stimuleert de aanleg van beide soorten infrastructuur via subsidies, maar waterstof komt langzamer van de grond vanwege de complexiteit en kosten van productie en distributie.

Totale eigendomskosten (TCO)

De aanschafprijs van een waterstoftruck is momenteel circa 1,5-2 keer zo hoog als een vergelijkbare dieseltruck, terwijl een batterijtruck nog 1,2-1,5 keer duurder is. De operationele kosten verschillen: elektriciteit voor batterijtrucks kost gemiddeld €0,20-0,30 per kWh, waardoor een rit van 100 km circa €20-30 kost. Waterstof kost rond de €10-15 per kilogram, wat neerkomt op €45-75 per 100 km, vergelijkbaar met diesel.

Op lange termijn zijn de onderhoudskosten van een batterijtruck lager omdat er minder bewegende delen zijn. Waterstof-brandstofcellen hebben ook minder onderhoud dan diesels, maar de brandstof is duurder. Volgens analyses wordt de TCO voor batterijtrucks vanaf 2030 concurrerend met diesel, terwijl waterstoftrucks waarschijnlijk pas later uit de kosten komen.

Duurzaamheid en energiedragers

Batterij-elektrisch is direct emissievrij en kan op duurzame elektriciteit rijden. De productie van waterstof is echter vaak nog grijs (via aardgas) en alleen groene waterstof (via elektrolyse met hernieuwbare energie) is echt duurzaam. Daarnaast is de energie-efficiëntie: een batterijtruck zet circa 70-80% van de elektriciteit om in beweging, terwijl een waterstoftruck via elektrolyse, compressie en brandstofcel op een totaal rendement van 30-40% uitkomt.

Voor de energietransitie zijn beide nodig, maar batterij-elektrisch is op dit moment efficiënter in termen van energiegebruik. Waterstof kan een rol spelen voor toepassingen waar batterijen te zwaar of te langzaam laden, zoals langeafstandsvrachtverkeer.

Veelgestelde vragen

Kan een waterstoftruck gebruikmaken van bestaande tankstations?

Nee, niet zonder aanpassing. Waterstoftankstations voor personenauto’s leveren vaak 350 bar, terwijl vrachtwagens 700 bar of vloeibare waterstof nodig hebben. Er zijn speciale truckstations nodig, die nog schaars zijn.

Wat is het grootste voordeel van batterij-elektrisch?

Het grootste voordeel is de hogere energie-efficiëntie en de al bestaande elektriciteitsinfrastructuur. Bovendien dalen de kosten van batterijen snel, waardoor batterijtrucks op termijn goedkoper worden in gebruik.

Zijn er al waterstofvrachtwagens op de markt?

Ja, er zijn verschillende modellen, zoals de Toyota Mirai-bus of vrachtwagens van Hyundai en Nikola. Ze worden echter nog beperkt ingezet vanwege de hoge kosten en het ontbreken van tankstations.