Accu of waterstof? Toekomst voor zware bakfietsen

Waterstof is nog geen realistisch alternatief voor accu's in zware bakfietsen vanwege hoge kosten, gebrek aan tankinfrastructuur en veiligheidsvraagstukken. Op termijn kan waterstof wel een rol spelen voor modellen die dagelijks lange afstanden rijden, maar voor de meeste gezinnen blijft de accu de praktische keuze.

Energiedichtheid en gewicht: het fundamentele verschil

Het grootste voordeel van waterstof zit in de energiedichtheid. Een waterstoftank met brandstofcel weegt voor dezelfde actieradius aanzienlijk minder dan een accupakket. In een zware bakfiets, die vaak 40 tot 80 kilo aan lading moet vervoeren, is gewichtsbesparing belangrijk. Een accu van 1.000 Wh weegt al snel 5 à 6 kilo; een waterstofsysteem met eenzelfde actieradius kan circa 2 tot 3 kilo wegen.

Toch heeft waterstof ook nadelen. Een brandstofcel zet waterstof om in elektriciteit, maar dat proces is niet 100 procent efficiënt: je verliest doorgaans 40 tot 50 procent van de energie. Bij accu's ligt het verlies rond de 10 tot 15 procent. Daardoor moet een waterstofbakfiets meer 'brandstof' meenemen voor dezelfde energieprestatie.

Tanktijd versus laadtijd: waar het dagelijks op aankomt

Een van de meest genoemde voordelen van waterstof is de snelle 'tanktijd'. Waar een accu vaak 3 tot 6 uur nodig heeft om weer vol te zijn, duurt het vullen van een waterstoftank doorgaans slechts 2 tot 5 minuten. Voor een bezorger die de hele dag doorrijdt, lijkt dat ideaal: geen lange laadpauzes.

Maar thuis is dat voordeel minder relevant. De meeste gebruikers van een bakfiets laden 's nachts op en hebben overdag voldoende actieradius. Schaf je een waterstofbakfiets aan, dan moet je naar een tankstation, iets wat in Nederland nog schaars is. Slechts enkele locaties hebben waterstofpompen voor lichte voertuigen, en de cilinders die aan boord nodig zijn, vereisen speciale certificering.

• Accu: laden thuis, heeft tijd nodig, maar is 's ochtends gewoon vol.
• Waterstof: snel vullen, maar afhankelijk van een beperkt netwerk van tankstations.

Kosten en beschikbaarheid van systemen

De prijs van waterstoftechnologie is nog steeds hoog. Een brandstofcel voor een kleine bakfiets kost al snel tussen de 2.000 en 4.000 euro, exclusief de tank en de installatie. Een vergelijkbare accu van 1.000 Wh kost circa 800 tot 1.200 euro. Daar komt bij dat de productie van waterstof zelf duur is, vooral als je groene waterstof wilt gebruiken (geproduceerd met zonne- of windenergie).

Daarnaast is er nauwelijks keuze in modellen. Op dit moment zijn er geen commerciële elektrische bakfietsen met waterstofaandrijving beschikbaar. Enkele concepten bestaan, maar die zijn vooral demonstraties. De verwachting is dat de komende jaren hooguit enkele speciale bedrijfsmodellen verschijnen, niet iets voor de gewone consument.

Veiligheid en praktische bezwaren

Waterstof is licht ontvlambaar en moet onder hoge druk worden opgeslagen, vaak in cilinders van 350 of 700 bar. In geval van een lek kan dat brandgevaar opleveren, zeker in combinatie met een lithium-ionaccu die voor de aandrijving nodig is. In de auto-industrie zijn strenge veiligheidsnormen ontwikkeld, maar voor fietsen bestaan die nog niet.

Daarnaast is de tankruimte vaak een probleem. Een waterstoftank neemt meer ruimte in dan een accu, en bij een bakfiets is de ruimte beperkt. Je zou de tank onder de laadbak of in een speciale behuizing moeten plaatsen, wat concessies doet aan het ontwerp en de gebruiksvriendelijkheid. Voorlopig blijft waterstof daarom een oplossing voor niches, zoals langeafstandstransport, maar niet voor de dagelijkse bakfiets in de stad.

Veelgestelde vragen

Is er al een waterstofbakfiets te koop in Nederland?

Nee, er zijn geen commercieel verkrijgbare modellen. Enkele fabrikanten hebben concepten getoond, maar die zijn niet leverbaar en de infrastructuur ontbreekt.

Hoeveel kost waterstof in vergelijking met stroom voor een bakfiets?

Een kilo waterstof kost bij een tankstation tussen de 10 en 15 euro en levert ongeveer 100 km actieradius op. Dezelfde 100 km kost met stroom thuis circa 1 tot 2 euro aan elektriciteit.

Kan een waterstofbakfiets thuis worden gevuld?

Nee, thuis vullen is niet mogelijk. Je hebt speciale compressoren en veiligheidsvoorzieningen nodig die alleen op tankstations beschikbaar zijn.