Accucapaciteit meten zonder dure apparatuur

Wil je weten of je accu nog echt de beloofde capaciteit heeft? Dat hoeft niet met dure meetapparatuur. Met een multimeter en een geschikte weerstand kun je zelf een ontladingstest uitvoeren, zolang de accu niet al te groot is. Zo krijg je een betrouwbare schatting van de gezondheid.

Welke accu's kun je zelf meten?

Deze methode is geschikt voor accu's tot pakweg 30 Ah, zoals die in E-bikes, scootmobielen en kleine elektrische voertuigen. Voor grote tractieaccu's van vijftig tot honderd kWh is het onverantwoord en praktisch onuitvoerbaar vanwege veiligheidsrisico's en de enorme ontlaadstromen. Je kunt de methode echter wel toepassen op een cel of module die je uit zo'n pack hebt geïsoleerd. Houd rekening met spanningen onder de 60 V; anders ben je al snel bevoegd persoon nodig.

Benodigde materialen en veiligheid

• Multimeter met spannings- en stroommeting (minimaal 10 A)
• Ontladingsweerstand: vermogen van 50-100 W, bijvoorbeeld een gloeilamp of paneelweerstand
• Stopwatch of timer op je telefoon
• Zekering of zekeringhouder om de stroomkring te beschermen

Veiligheid staat voorop: werk op een niet-brandbare ondergrond, draag een veiligheidsbril en handschoenen. Zorg voor voldoende ventilatie, want er kunnen gassen vrijkomen. Controleer of de accu onbeschadigd is en de spanning niet onder de minimumwaarde zakt, anders beschadig je de cel. Zet nooit een weerstand parallel aan de accu zonder stroombegrenzing.

De ontladingstest uitvoeren

Laad de accu eerst volledig op en laat hem minimaal een uur rusten. Meet dan de openklemspanning (OCV) en noteer die. Sluit de weerstand aan en meet de stroom (I) en spanning (U) tijdens de ontlading. Noteer elke 10 of 15 minuten de spanning. Gebruik hiervoor onderstaande tabel als voorbeeld. Stop de test bij de door de fabrikant opgegeven minimaal spanning (bijv. 3,0 V per Li-ion-cel). Tel de totale ontladingstijd op en vermenigvuldig met de gemiddelde stroom om de capaciteit in Ah te krijgen: Capaciteit (Ah) = gemiddelde stroom × tijd (uur).

Factoren die de meting beïnvloeden

De temperatuur speelt een grote rol: bij kou (onder 10 °C) daalt de capaciteit met 10-20%. Zorg dus dat je testomgeving stabiel is, bij voorkeur 20-25 °C. De ontlaadstroom is ook van invloed: hoe hoger de stroom, hoe meer verliezen door inwendige weerstand, waardoor de effectieve capaciteit lager lijkt. Gebruik idealiter een stroom die circa 0,2C is (bij een 10 Ah-accu is dat 2 A). Verder is het belangrijk dat de accu goed is opgeslagen en geen zelfontlading heeft gehad; een verse meting is betrouwbaarder.

Resultaat interpreteren

Vergelijk de gemeten capaciteit met de nominale capaciteit (bijv. 10,4 Ah). Is de capaciteit onder 80%, dan is de accu aan vervanging toe. Een daling naar 60% geeft een duidelijk ruimtegevoel. Let op dat een enkele meting niet alles zegt: voer de test twee keer uit met een volledige cyclus ertussen om een betrouwbaar gemiddelde te krijgen. Vergeet niet dat de coulombmeting op een multimeter niet perfect is; een kleine afwijking is normaal.

Veelgestelde vragen

Kan ik dezelfde methode gebruiken voor een 12V-accu?

Ja, voor een 12V loodaccu werkt dezelfde methode, maar zorg dat de weerstand geschikt is voor 12V (bijv. 5 ohm, 30 W). De minimaal spanning is dan ongeveer 10,5 V om diepontlading te voorkomen.

Is het meten met een telefoon-app net zo betrouwbaar?

Nee, apps gebruiken vaak de spanning als indicator, wat niet direct de capaciteit weergeeft. Een echte ontladingstest geeft een veel nauwkeuriger beeld van de werkelijke capaciteit.

Wat als mijn accu sneller leeg is dan de nominale waarde?

Dan is er sprake van capaciteitsverlies, meestal door veroudering of diepe ontladingen. Het kan ook komen door een hoge inwendige weerstand. Als de test herhaald wordt en het resultaat consistent is, is vervanging vaak de beste optie.