Privacy bij proefrit: wat mag je dealer verzamelen?

Tijdens een proefrit verzamelt een elektrische auto continu data: van locatie tot rijgedrag. Dealers mogen die gegevens niet onbeperkt gebruiken. De AVG legt strikte grenzen op aan wat ze mogen vastleggen en hoe lang ze dat mogen bewaren.

Welke data worden er tijdens een proefrit verzameld?

Moderne EV's zijn rijdende datacentra. Tijdens een proefrit kunnen systemen vastleggen: GPS-locatie, snelheid, acceleratie, remgedrag, stuurhoek, accustatus, bandenspanning, zelfs de temperatuur in de auto. Sommige merken loggen ook gesprekken in de auto via spraakassistenten.

Een checklist van veelvoorkomende datapunten:

• Navigatie- en locatiegegevens
• Rijgedrag (voorspellend onderhoud)
• Energieverbruik en laadpatronen
• Multimedia- en telefoonkoppelingen

Bij een proefrit op de openbare weg is dit allemaal persoonsdata, omdat het gekoppeld kan worden aan jou als potentiële koper. Alleen gegevens die noodzakelijk zijn voor het doel van de proefrit – bijvoorbeeld het controleren van de auto – mogen worden verwerkt.

De rol van de dealer: verwerker of verwerkingsverantwoordelijke?

De dealer bepaalt meestal het doel en de middelen van de gegevensverwerking: hij is dan verwerkingsverantwoordelijke. De automobielfabrikant kan ook toegang hebben tot data via de ingebouwde simkaart. Dat maakt de fabrikant soms een gezamenlijke verantwoordelijke.

De praktijk: bij een proefrit via een dealer krijgt de dealer de bestuurdersgegevens (naam, adres, rijbewijs) voor de verzekering. Daarnaast kan de auto telemetrie doorsturen naar de fabrikant. De dealer moet je hierover informeren, maar jij hebt ook rechten:

• Recht op inzage in alle verzamelde gegevens
• Recht op rectificatie als iets onjuist is
• Recht op het wissen van data na de proefrit (als er geen wettelijke bewaarplicht is)
• Recht om bezwaar te maken tegen profilering (bijv. voor marketing)

Wat mag een dealer wél met je proefritdata doen?

De AVG hanteert het principe van doelbinding: data mogen alleen worden gebruikt voor het doel waarvoor ze zijn verzameld. Dealer mag de gegevens dus niet zomaar gebruiken om je een aanbieding te sturen, tenzij je daar toestemming voor hebt gegeven.

Er zijn drie legitieme doelen:

1. Verzekeringsplicht tijdens de proefrit (gegevens over ongelukken of schade)
2. Voertuigveiligheid (bijv. waarschuwen voor technische problemen)
3. Wettelijke verplichtingen (bijv. fiscale aspecten bij zakelijke proefritten)

Voor marketingdoeleinden heeft de dealer voorafgaande, expliciete en geïnformeerde toestemming nodig. Een vinkje vooraf is niet geldig; hij moet je ook wijzen op de opt-out.

Praktische tips voor een privacyvriendelijke proefrit

Je wilt een EV testen zonder dat je gedrag minutieus wordt geregistreerd. Wat kun je doen?

• Informeer vooraf naar het privacybeleid van de dealer en het merk.
• Vraag of de 'gastmodus' of 'privacymodus' beschikbaar is tijdens de proefrit.
• Voer geen telefoonkoppeling uit tenzij noodzakelijk; gebruik de bluetooth van de auto niet.
• Vraag na afloop om een overzicht van verzamelde gegevens en verzoek verwijdering.
• Wees terughoudend met het delen van persoonlijke ritten buiten de door de dealer voorgestelde route.

De ANWB en consumentenorganisaties adviseren om dit expliciet te bespreken voordat je instapt. Zo blijf je regie houden over je eigen data.

Wetgeving en toezicht in Nederland

In Nederland houdt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) toezicht op de naleving van de AVG. Deel je vermoeden van onrechtmatige verwerking? Dan kun je een klacht indienen. De AP kan boetes opleggen tot 4% van de wereldwijde jaaromzet.

Er is ook specifieke wetgeving: de Wet personenvervoer 2000 legt geen directe verplichtingen op voor proefritdata, maar de algemene beginselen van de AVG zijn leidend. Een dealer die weigert om data te wissen, overtreedt de wet. Bovendien is de verzekeringsplicht voor een proefrit geregeld in de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen; die heeft niets te maken met persoonsgegevens.

Als je te maken krijgt met een dealer die niet meewerkt, kun je een klacht indienen bij de AP of via de geschillencommissie voor de autobranche.

Veelgestelde vragen

Mag een dealer mijn gegevens aan een verzekeraar geven na een proefrit?

Dat mag alleen als dat noodzakelijk is voor het afsluiten van de verzekering voor de proefrit. Voor andere doeleinden (bijv. offerte) is jouw toestemming vereist.

Moet ik toestemming geven voor dataverzameling tijdens een proefrit?

Voor sommige gegevens, zoals naam en rijbewijs, is verwerking noodzakelijk voor de proefrit. Voor overige data (bijv. marketing) mag je weigeren zonder consequenties.

Kan ik na afloop inzage krijgen in al mijn gereden routes?

Ja, op grond van de AVG heb je recht op inzage. De dealer moet je een kopie geven van alle persoonsgegevens die hij van je verwerkt, inclusief locatiegegevens.