Accucel-onbalans opsporen: symptomen en meten

Cel-onbalans is een veelvoorkomend probleem bij lithium-ion accu's. Het zorgt voor minder capaciteit en kortere levensduur. Je kunt het zelf herkennen aan de hand van symptomen en meten met een multimeter.

Wat is cel-onbalans?

In een accupakket zitten meerdere cellen in serie geschakeld. Elke cel heeft een eigen spanning en capaciteit. Bij onbalans wijken die onderling af: sommige cellen zijn sneller leeg of raken sneller overladen. Het gevolg is dat de accu minder capaciteit benut en dat zwakke cellen extra worden belast, wat de veroudering versnelt.

Onbalans ontstaat door productieverschillen, temperatuurverschillen in het pakket of onjuist gebruik (bijvoorbeeld te diepe ontlading). Hoe meer cycli een accu gemaakt heeft, hoe groter het risico op onbalans. Gelukkig kun je het meestal zelf vaststellen met de juiste metingen.

Symptomen van cel-onbalans

• De accu heeft minder actieradius of capaciteit, ook al geeft het display nog voldoende percentage aan.
• Je merkt dat de accu sneller dan normaal terugloopt, vooral onder belasting.
• Tijdens het laden duurt het laatste stuk (bijvoorbeeld van 80% tot 100%) onevenredig lang.
• Het accupakket wordt plaatselijk warm, of je ruikt een chemische geur.
• De spanning van de accu is hoger of lager dan verwacht in rust.

Meten van celspanningen met een multimeter

Om cel-onbalans vast te stellen, meet je de spanning van elke individuele cel. Bij een accupakket van bijvoorbeeld 36V (10 cellen in serie) moet elke cel in rust rond de 3,6-3,7V liggen. Gebruik een multimeter en meet de spanning van de accupolen of, als de behuizing het toelaat, direct op de cellen. Let op: wees voorzichtig met spanning, zeker boven de 60V is het gevaarlijk.

Meet eerst in rusttoestand, wacht dan minstens een half uur na laden of ontladen. Een verschil van meer dan 0,2V tussen de hoogste en laagste cel duidt op onbalans. Herhaal de meting na een paar laadcycli om te zien of het probleem stabiel is. Gebruik een batterijtester met balancerfunctie als je een professioneel apparaat hebt.

Oplossingen bij geconstateerde onbalans

Als je cel-onbalans hebt vastgesteld, kun je proberen de cellen te balanceren met een speciale lader die een balanceringsfunctie heeft. Bij veel accupakketten gebeurt dit automatisch tijdens het laden, maar alleen als het BMS (Battery Management System) goed werkt. Als een cel ver buiten de norm zit (bijvoorbeeld onder de 2,5V of boven de 4,2V), is het verstandig om deskundige hulp in te schakelen.

In sommige gevallen kun je de zwakke cel vervangen, maar dat is specialistisch werk. Probeer niet zelf te solderen aan lithium-cellen: dat kan brandgevaar opleveren. Neem bij twijfel contact op met een accu-specialist of het merk van je apparaat.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of mijn accupakket gebalanceerd is?

Meet de spanning van elke cel. Als het verschil tussen de hoogste en laagste cel minder dan 0,05V is, is de balans goed. Meer dan 0,2V duidt op onbalans.

Kan ik zelf cellen vervangen?

Alleen als je ervaring hebt met accutechniek en de juiste veiligheidsmaatregelen. Lithium-cellen kunnen exploderen bij onjuist gebruik. Laat dit liever over aan een specialist.