Naven van je fatbike onderhouden

De naven van je fatbike dragen constant zware lasten en stof. Goed onderhoud zorgt voor soepel rollen en voorkomt slijtage. Hier leer je stap voor stap hoe je de lagers afstelt en het freewheel smeert.

Anatomie van de naaf

Een naaf bestaat uit een as, lagers, een naafhuis en eventueel een freewheel. Bij fatbikes zijn de naven vaak extra groot en stevig uitgevoerd om de brede banden te dragen.

De lagers zijn meestal kogellagers die in een kooi zitten. Ze draaien op een harde stalen loopbaan. Bij goed onderhoud kunnen ze duizenden kilometers meegaan; zonder onderhoud slijten ze snel en krijg je speling of een ruw draaiend wiel.

Benodigd gereedschap

• Steek- of ringsleutels (meestal 15-17 mm voor de asmoeren)
• Lagersleutel of dunne tang om het lager aan te draaien
• Vet (lagerbollenvet, geschikt voor fietsen)
• Olie voor het freewheel (bijvoorbeeld naafolie)
• Schone doek en ontvetter

Zorg dat je een werkplek hebt waar je rustig kunt werken, bij voorkeur een werkstand.

Stappenplan: naven smeren en afstellen

1. Verwijder het wiel en haal de band van de velg.
2. Draai de borgmoer aan de linkerkant los en verwijder de as.
3. Haal de lagers eruit met een magneet of een puntige schroevendraaier.
4. Veeg alle oude vetresten weg en controleer de lagers op putjes of vlakke plekken.
5. Smeer nieuwe lagers in met vet en plaats ze terug. Let op de juiste volgorde.
6. Monteer de as en draai de linker borgmoer vast tot je een lichte weerstand voelt.
7. Zet vervolgens de rechter moer vast en check of het wiel zonder speling draait.

Het afstellen is een kwestie van voelen: het wiel moet vrij draaien zonder dat de as heen en weer beweegt.

Onderhoud van het freewheel

Het freewheel zit in de achternaaf en zorgt dat je kunt uitrollen zonder dat de pedalen meedraaien. Bij vuil of droog geluid wordt het tijd om te smeren.

Druppel naafolie in het gat van het freewheel terwijl je de fiets op zijn kop hebt gezet, of gebruik een spuit om olie in de naaf te injecteren. Laat de fiets een paar minuten staan en draai het wiel rond om de olie te verdelen.

Sommige naven hebben een afneembare freewheel; je kunt deze dan loskoppelen en in een oliebad leggen. Volg hiervoor de instructies van de fabrikant, want dit verschilt per type.

Hoe vaak onderhouden?

In normale omstandigheden is één keer per jaar een naafonderhoud voldoende. Rijd je veel in modder, zand of regen, doe het dan twee keer per jaar.

Let op signalen zoals knarsende geluiden, speling in het wiel of weerstand bij het draaien. Wacht niet tot het probleem erger wordt.

Bij twijfel kun je een fietsenmaker de naven laten controleren, maar met deze handleiding kun je het zelf prima.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als ik mijn naven niet onderhoud?

Lagers kunnen gaan brokkelen, de naaf krijgt speling en het wiel kan vastlopen. Op den duur is vervanging nodig, wat duurder is dan regelmatig onderhoud.

Kan ik gewoon huishoudolie gebruiken voor het freewheel?

Nee, huishoudolie is te dun en loopt er zo weer uit. Gebruik speciale fietsolie of naafolie die geschikt is voor dit doel.

Hoe weet ik of mijn lagers vervangen moeten worden?

Als je tijdens het onderhoud putjes of roest op de kogels ziet, of als ze niet meer mooi rond zijn, vervang ze dan. Het is veiliger om nieuwe lagers te monteren.