De rol van de Politie bij het opsporen van gestolen EV's met kentekens

De politie gebruikt kentekenherkenning (ANPR) om gestolen EV's op te sporen. Camera's langs wegen en bij evenementen koppelen kentekens automatisch aan registers van gestolen voertuigen. Toch zijn er juridische grenzen aan hoe en wanneer deze gegevens mogen worden gebruikt.

ANPR-camera's en gestolen kentekens

ANPR staat voor Automatic Number Plate Recognition. Deze camera's zijn in heel Nederland actief, zowel in politieauto's als op vaste locaties. Het systeem scant elk kenteken dat voorbij komt en vergelijkt dit met de RDW-registers van gestolen voertuigen. Zodra er een match is, geeft het systeem automatisch een signaal aan de politie. Dit werkt bijzonder effectief bij EV's, omdat ze vaak voorzien zijn van GPS-chips die het signaal versterken, maar de camera vormt de dagelijkse praktijk. Uit cijfers blijkt dat ongeveer 40% van de gestolen voertuigen wordt teruggevonden dankzij deze techniek.

Juridische grenzen: privacy en bevoegdheden

De politie mag ANPR inzetten op basis van de Politiewet en de Wet op de identificatieplicht. Echter, het gebruik is niet onbeperkt. Zo mogen camerabeelden maximaal twee jaar worden bewaard, maar alleen als er een specifieke onderzoeksbevoegdheid is. Daarnaast mag de politie niet zomaar een databank aanleggen met kentekens van alle weggebruikers — dat zou in strijd zijn met de AVG. In 2021 heeft de Autoriteit Persoonsgegevens hierover een uitspraak gedaan: kentekens mogen alleen worden verwerkt met een wettelijke grondslag, zoals het opsporen van misdrijven. Daarom worden ANPR-camera's vaak 'intelligente' camera's genoemd: ze koppelen alleen door bij een hit.

Samenwerking met de RDW en het Voertuigcrimeregister

Het Register van Gestolen Voertuigen wordt beheerd door de RDW en bevat gegevens van voertuigen die zijn gestolen, verduisterd of waarop een stop staat. De politie heeft realtime toegang tot dit register, waardoor een kenteken binnen seconden wordt gecontroleerd. Enkele jaren geleden werd deze koppeling uitgebreid met gegevens over gebruikt kenteken als 'aangehouden voor de sloop'. Dit voorkomt dat gestolen EV's worden omgebouwd en met een fake kenteken worden verkocht. Ook zijn er afspraken met andere EU-landen, zodat een gestolen Nederlandse EV met een buitenlands kenteken wordt gesignaleerd.

Praktijk: wanneer wordt een gestolen EV opgemerkt?

Stel je voor: iemand steelt een EV en rijdt ermee over de A12. Een ANPR-camera bij een knooppunt herkent het kenteken en vergelijkt het met de lijst van gestolen voertuigen. Binnen een seconde krijgt een politie-eenheid op straat een melding. Als de dief ook nog eens door een systeem voor 'dynamic number plates' rijdt (zie andere pagina), dan wordt het extra lastig. Toch zijn er beperkingen: als de dief een nepkenteken heeft gemonteerd of de platen heeft gewijzigd, herkent het systeem het voertuig niet. Daarom gebruikt de politie ook visuele controles en slimme algoritmes die afwijkingen in kentekenplaten kunnen detecteren.

Internationale dimensie: Europese samenwerking

EV-diefstal stopt niet bij de grens. Via het Europese systeem EUCARIS kunnen politiekorpsen in heel Europa gestolen kentekens delen. Zo wordt een gestolen Nederlandse auto met Duitse platen direct herkend bij een Duitse politiecontrole. De samenwerking wordt de laatste jaren versterkt, vooral voor EV's, omdat deze vaak binnen enkele uren naar het buitenland worden geëxporteerd. België en Duitsland zijn hiermee gestart in 2022 en de eerste resultaten zijn positief: het aantal terugvonden auto's is met 15% gestegen.

Veelgestelde vragen

Hoe lang worden beelden van ANPR-camera's bewaard?

In principe direct verwijderd als er geen match is. Bij een match worden de beelden bewaard voor de duur van het onderzoek, maar maximaal twee jaar. Daarna moeten ze worden vernietigd.

Kan de politie elke willekeurige auto volgen met ANPR?

Nee, dat is onrechtmatig. De politie mag alleen specifieke voertuigen volgen in het kader van opsporing. Nu het systeem continu alle kentekens scant, is dit onderwerp van discussie, maar een algemene 'bewegingsprofiel' opbouwen is niet toegestaan.

Wat als mijn kenteken is gestolen en wordt gebruikt voor een ander voertuig?

Meld dit direct bij de politie en de RDW. Je krijgt dan een onderscheidingsteken. De politie kan het gestolen kenteken op een 'hitlist' zetten, waardoor het voertuig waarop het nu zit, wordt gecontroleerd.