Geen aansprakelijkheid bij een aanrijding met een zelfrijdende EV: juridische grensgevallen

Bij een ongeluk met een zelfrijdende elektrische auto is niet altijd duidelijk wie aansprakelijk is. In Nederland ligt het voorlopig bij de bestuurder, maar er zijn grensgevallen waarbij de fabrikant of softwareleverancier aangesproken kan worden.

Aansprakelijkheid bij verschillende autonomieniveaus

De aansprakelijkheid hangt af van het automatiseringsniveau. Bij niveau 0 tot 2 is de bestuurder te allen tijde verantwoordelijk. Bij niveau 3 mag de bestuurder de handen van het stuur halen, maar moet hij kunnen ingrijpen. Vanaf niveau 4 is de auto zelf verantwoordelijk, maar dit komt in de praktijk nog weinig voor.

De rol van de Wegenverkeerswet

In Nederland is de bestuurder in beginsel aansprakelijk voor schade die met zijn voertuig is veroorzaakt (artikel 185 Wegenverkeerswet). Dit geldt ook als de auto zelfstandig reed. De bestuurder kan zich echter disculperen als hij aantoont dat er sprake is van overmacht of een productfout.

Wanneer is de fabrikant aansprakelijk?

Bij een productfout kan de fabrikant aansprakelijk zijn op grond van de Productaansprakelijkheidswet. Denk aan een softwarebug die de auto verkeerd laat remmen. Maar dan moet de bestuurder wel bewijzen dat de fout bij de fabrikant ligt, wat lastig kan zijn.

Als de software afkomstig is van een derde partij (bijvoorbeeld een techbedrijf), kan die partij ook aansprakelijk gesteld worden. Dit is nog niet in de wet geregeld, maar zal in de toekomst waarschijnlijk veranderen met de nieuwe EU-verordening over AI.

De rol van de verzekering

De aansprakelijkheidsverzekering van de auto keert uit, ongeacht wie de schuld heeft. Maar als de fabrikant aansprakelijk blijkt, kan de verzekeraar de schade verhalen op de fabrikant. Dit staat bekend als subrogatie.

Let op: sommige verzekeraars kunnen een premieverhoging of weigering eisen als je een auto met zelfrijdende functies hebt, vooral als deze functies zijn ingebouwd na aanschaf.

Toekomstige wetgeving en jurisprudentie

De Europese Unie werkt aan een richtlijn die specifiek ziet op de aansprakelijkheid van AI en zelfrijdende systemen. Hierin wordt onder meer een bewijsvermoeden voorgesteld: als de auto reed zonder bestuurder, wordt de fabrikant vermoed aansprakelijk te zijn, tenzij hij bewijst dat hij geen fout heeft gemaakt.

In Nederland zijn de eerste rechtszaken over zelfrijdende auto's nog niet gevoerd. De verwachting is dat er de komende jaren meer duidelijkheid komt.

Veelgestelde vragen

Ben ik altijd aansprakelijk als mijn auto in de autopilot rijdt?

Nee, maar in de praktijk ligt het bewijs van een productfout bij jou. Vaak moet de bestuurder voorlopig aansprakelijk gesteld worden, waarna verhaal mogelijk is op de fabrikant.

Krijg ik een lagere premie als mijn auto zelf kan rijden?

Het kan zijn dat sommige verzekeraars korting geven op basis van veiligheidssystemen, maar voor volledig zelfrijdende auto's is de premie nog onzeker.

Wat moet ik doen na een ongeluk met een zelfrijdende auto?

Verzamel zoveel mogelijk gegevens, zoals downloads van het systeem, camerabeelden en het schadeformulier. Neem contact op met je verzekeraar en overweeg juridisch advies.