Kort rijden in de winter: waarom je EV minder efficiënt is

Iedere EV-rijder kent het: bij kou en een ritje naar de supermarkt van 10 minuten lijkt het verbruik de pan uit te rijzen. Dit komt door de koude accu en de verwarming van de cabine. In dit artikel leggen we uit waarom dit zo is en wat de wettelijke verbruikscijfers wel en niet vertellen.

De fysica van een koude start

Bij lage temperaturen moeten materiaal en elektronica harder werken om op bedrijfstemperatuur te komen. De accu levert minder vermogen af en de chemische reacties in de batterij verlopen trager. Daarnaast moet de warmtepomp of weerstandverwarming de koude cabine opwarmen, wat tot 5–10 kW kan kosten. Deze energie wordt niet gebruikt om te rijden, maar vind je wel terug in het verbruik. Daarom is het extra verbruik bij korte ritten het hoogst: vaste verbruikers worden over minder kilometers verdeeld.

Hoeveel extra verbruik zie je op korte ritten?

Voor een rit van 5 à 10 km bij temperaturen rond het vriespunt, kan je verbruik oplopen tot 35–50 kWh/100 km, terwijl eenzelfde rit in de zomer circa 15–20 kWh/100 km kost. Bij een warme start (door voorverwarming) zakt dit tot 20–25 kWh/100 km. Het verschil is dus aanzienlijk: tot wel 30% meer energie op koude korte ritten. Op langere afstanden verdampt dit effect grotendeels, omdat de verwarming een kleiner percentage van de totale energie is.

Waarom energielabels niet de hele waarheid vertellen

De officiële verbruikscijfers die op het energielabel staan, zijn gebaseerd op de WLTP-testcyclus die is opgenomen bij temperaturen rond 23°C. In de winter kan je echte verbruik tot 30% hoger liggen, zeker bij koude starts. De regelgeving voor labels is inmiddels iets realistischer geworden, maar houdt nog steeds geen rekening met extreme weersomstandigheden. Als je een EV koopt, moet je daarom verder kijken dan het labelcijfer.

Wat de wetgever zegt over verbruiksmetingen

In de EU-richtlijn voor typegoedkeuring is vastgesteld dat fabrikanten verbruiksmetingen moeten doen volgens de WLTP-cyclus. Deze methode is sinds 2017 verplicht en is een verbetering ten opzichte van de oude NEDC-cyclus. Toch schrijft de wet niet voor dat er ook getest wordt bij vriestemperaturen. Er zijn wel voorstellen om een koudetest toe te voegen, maar vooralsnog is dit niet verplicht. De Nederlandse overheid publiceert wel regelmatig praktijktests, zoals die van de ANWB, om consumenten bewuster te maken.

Tips om je korte ritten zuiniger te maken

• Verwarm je auto voor terwijl hij aan de lader staat: dit verbruikt netstroom, niet je actieradius.
• Gebruik de stoelverwarming in plaats van de volledige cabineverwarming: dat is efficiënter en comfortabeler.
• Rijd rustig weg en vermijd hard accelereren: bij kou is de auto extra gevoelig voor harde acties.
• Combineer korte ritten: als je drie kleine boodschappen moet doen, rijd ze dan in één route om meerdere koude starts te voorkomen.

De invloed op je energiekosten en milieu

Een hoger verbruik betekent ook hogere kosten als je thuis laadt. Bij een openbare laadpaal betaal je per kWh, dus daar ben je direct de dupe van. Voor het milieu maakt het uit hoe groen je stroom is. Als je zonnepanelen hebt, kun je de extra energie in de winter niet altijd zelf opwekken, maar je kunt wel kiezen voor een groene energieleverancier. Door je rijgedrag aan te passen, bespaar je niet alleen geld maar draag je ook bij aan minder vervuiling.

Veelgestelde vragen

Is het normaal dat mijn verbruik na 5 minuten rijden 60 kWh/100 km aangeeft?

Ja, dat kan. Bij een koude start wordt veel energie in de verwarming en accuverwarming gestopt, waardoor het verbruik over een korte afstand erg hoog is. Na 15–20 minuten rijden zal dit dalen naar het normale niveau.

Kan ik het extra verbruik op korte ritten verminderen door de verwarming uit te zetten?

Je kunt de verwarming lager zetten of alleen de stoelverwarming aan zetten. Dit scheelt enkele procenten, maar de grootste post is het opwarmen van de accu zelf. Een volledig verwarmde accu werkt nu eenmaal beter.

Heeft de RDW een speciale test voor winterverbruik?

De RDW volgt de Europese WLTP-test en doet geen aparte winterse test. Wel publiceren zij het officiële verbruik, maar dat is geen indicatie voor winterse omstandigheden. Zoek online naar praktijktests voor een realistischer beeld.