De route van gestolen EV-batterijen naar de industrie: regelgeving over hergebruik

Gestolen EV-batterijen vinden hun weg naar de industrie via illegale kanalen, waar ze worden hergebruikt of gereviseerd. Nieuwe EU-regelgeving stelt strenge eisen aan hergebruik om de illegale handel te stoppen.

Waarom zijn EV-batterijen een doelwit?

Een gebruikte accu van een elektrische auto is nog duizenden euro's waard, vooral als de cellen nog minimaal 70% capaciteit hebben. Criminelen stelen de accupakketten, vaak uit voertuigen die geparkeerd staan in afgelegen gebieden of slecht beveiligde garages. De batterijen worden vervolgens gedemonteerd en de losse modules worden verkocht aan bedrijven die ze hergebruiken voor energieopslag of als vervangende accu voor andere EV's.

Het probleem is dat deze handel nauwelijks traceerbaar is, omdat batterijen geen juridisch bindend individueel identificatiemiddel hebben. Daarom is nieuwe wetgeving nodig, maar die is nog volop in ontwikkeling.

Nieuwe EU-regelgeving voor industrieel hergebruik

Vanaf 2024 geldt de EU-Batterijverordening, die onder meer stelt dat elke industriële en EV-batterij een 'batterijpaspoort' moet hebben. Dit paspoort bevat gegevens over de samenstelling en de gezondheidstoestand, en moet gekoppeld zijn aan een uniek identificatienummer. Zo kan een batterij worden getraceerd van productie tot einde levensduur.

Voor hergebruik van batterijen uit gestolen voertuigen betekent dit dat bedrijven moeten kunnen aantonen dat de batterij afkomstig is van een legale bron. De verordening stelt ook dat niet-functionele batterijen moeten worden gerapporteerd als vermist, zodat opsporing makkelijker wordt. In Nederland speelt de RDW een rol bij het registreren van batterijstatus bij de APK.

Hoe illegale batterijen de markt bereiken

De routes die criminelen gebruiken, zijn divers. Veel gestolen accu's gaan naar het buitenland, waar ze zonder vragen worden opgekocht voor de recycling of voor hermontage. Soms worden cellen zelfs gebruikt in tweedehands steps of e-bikes, waarvan de accu's niet aan dezelfde veiligheidsnormen hoeven te voldoen.

Een bekend scenario is dat de accu na diefstal wordt 'gewit' door het label te vervangen en de software te resetten, zodat het lijkt alsof het een refurbished exemplaar is. Dit is vooral een risico bij oudere modellen, waarvan de beveiliging makkelijk te omzeilen is.

Wat kun je als EV-eigenaar doen?

Het belangrijkste is dat je de accu zo goed mogelijk beveiligt. Parkeer je auto op een verlichte plek en gebruik een diagnosekabel die toegang tot de software beveiligt. Overweeg daarnaast een extra slot op de oplaadpoort, zodat dieven niet snel de accu kunnen loskoppelen.

Meld de diefstal van een accu altijd bij de politie en geef het accunummer door aan je verzekeraar. Sommige verzekeraars delen deze gegevens met een centraal registratiesysteem, zoals het Nationaal Voertuigregister, waardoor de kans op terugvinden groter wordt.

Veelgestelde vragen

Is het legaal om een tweedehands accu te kopen zonder bewijs van herkomst?

In principe is het legaal, maar het wordt riskant. Als blijkt dat de accu gestolen is, kun je in juridische problemen komen en de accu kwijtraken. Onder de nieuwe EU-regels wordt dit steeds strenger gecontroleerd.

Wat gebeurt er met een gestolen accu die niet meer bruikbaar is?

Die wordt vaak gedemonteerd voor de grondstoffen, zoals lithium, kobalt en nikkel. Deze grondstoffen worden verkocht aan recyclingbedrijven, die ze niet kunnen herleiden tot de oorspronkelijke accu zonder paspoort.

Zijn er verschillen in regelgeving tussen EU-landen?

Ja, tot nu toe wel. Sommige landen hebben strengere registratievereisten dan andere. Maar vanaf 2024 geldt de EU-verordening in alle lidstaten, waardoor de regels worden geharmoniseerd.