Vluchtige brandbare vloeistoffen in batterijkoelsystemen: regels

In Nederland gelden strikte regels voor het gebruik van vluchtige brandbare vloeistoffen, ook in batterijkoelsystemen van elektrische voertuigen. Dit artikel legt uit welke veiligheidsvoorschriften relevant zijn en hoe je als monteur of eigenaar voldoet aan de wet.

Welke vloeistoffen worden gebruikt?

In batterijkoelsystemen worden doorgaans twee soorten vloeistoffen gebruikt: water-glycolmengsels en synthetische diëlektrische vloeistoffen. De laatste groep kan brandbaar zijn, zoals bepaalde esters of siliconen. De vluchtigheid en het vlampunt bepalen of een vloeistof onder de gevarenclassificatie 'brandbaar' valt.

Synthetische koelvloeistoffen hebben vaak een vlampunt tussen 150 en 200 °C, maar sommige typen kunnen lager zitten, rond 60 °C. Fabrikanten specificeren dit in het veiligheidsinformatieblad (SDS). Voor toepassing in voertuigen hanteert men doorgaans klasse IIIA of IIIB volgens NFPA 30, maar de Europese wetgeving gebruikt de CLP-verordening.

Regelgeving in Nederland

De Nederlandse wetgeving volgt de Europese CLP-verordening (1272/2008) voor classificatie en etikettering. Brandbare vloeistoffen worden ingedeeld in gevarencategorieën: 1 (zeer licht ontvlambaar), 2 (licht ontvlambaar) en 3 (ontvlambaar). Voor koelvloeistoffen in batterijsystemen gelden daarnaast de regels uit het Activiteitenbesluit voor opslag en gebruik.

• Opslag: maximaal 25 liter per opslaglocatie zonder speciale voorzieningen, anders een brandveiligheidskast.
• In voertuigen geldt de UN/ECE-regelgeving, zoals R100 voor elektrische voertuigen.
• Monteurs moeten beschikken over een VCA-certificaat wanneer ze met gevaarlijke stoffen werken.

Veiligheidsvoorschriften bij onderhoud

Bij werkzaamheden aan batterijkoelsystemen met brandbare vloeistoffen zijn veiligheidsmaatregelen cruciaal. Werk altijd in een goed geventileerde ruimte, vermijd ontstekingsbronnen en gebruik vonkvrij gereedschap. Persoonlijke beschermingsmiddelen zoals nitrilhandschoenen en een veiligheidsbril zijn verplicht.

Leeggekoelde systemen moeten volgens de voorschriften van het voertuig worden behandeld. Gebruik een lekbak om milieuverontreiniging te voorkomen. Verwijderde vloeistof moet als chemisch afval worden afgevoerd; het mag nooit bij het reguliere afval.

Veelgestelde vragen

Mag ik zelf koelvloeistof bijvullen?

Ja, maar alleen als je weet welk type vloeistof in het systeem zit. Raadpleeg de handleiding of het typeplaatje. Gebruik nooit een ander merk of type.

Is een brandblusser verplicht in de werkplaats?

Algemeen is een brandblusser verplicht bij werkzaamheden met brandbare vloeistoffen, maar de specifieke eisen hangen af van de bedrijfsomvang en de risico-inventarisatie.

Zijn batterijkoelsystemen in elektrische auto's gevuld met brandbare vloeistof?

Niet allemaal; veel moderne EV's gebruiken water-glycol, dat niet brandbaar is. Alleen sommige high-performance systemen gebruiken brandbare diëlektrische vloeistoffen.