Externe veiligheid batterijopslag: regels voor bedrijven en woningen

Batterijopslagsystemen kunnen risico's opleveren voor de omgeving, zoals brand of explosie. Het Nederlandse externe veiligheidsbeleid, waaronder het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi), stelt daarom eisen aan de locatie en vergunningverlening. Dit artikel legt uit wat dat concreet betekent voor bedrijven en woningen.

Wat is externe veiligheid?

Externe veiligheid gaat over het beheersen van risico's voor mensen in de omgeving van een activiteit met gevaarlijke stoffen. Bij batterijopslag spelen vooral brand en het vrijkomen van giftige gassen een rol. Het Nederlandse beleid hanteert twee maten: het plaatsgebonden risico (PR) en het groepsrisico (GR). Het PR is de kans dat iemand op een bepaalde plek overlijdt door een ongeval; het GR kijkt naar het aantal slachtoffers in de buurt.

Voor batterijopslag geldt dat de regelgeving nog in ontwikkeling is. Op dit moment vallen grote opslagsystemen (vanaf circa 50 kWh) vaak onder het Bevi als ze onderdeel zijn van een inrichting. Kleinere systemen, zoals thuisaccu's, vallen meestal niet onder het Bevi, maar kunnen wel onder het omgevingsrecht vallen via het bestemmingsplan.

Plaatsgebonden risico en afstanden

Het Bevi stelt grenswaarden voor het plaatsgebonden risico. Voor kwetsbare objecten (woningen, scholen) geldt een maximale kans van 10-6 per jaar (dat wil zeggen: één op een miljoen). Voor minder kwetsbare objecten (bedrijven) geldt een streefwaarde.

Voor batterijopslag zijn nog geen vaste afstanden vastgelegd, zoals dat voor LPG-tanks wel is. In de praktijk hanteren omgevingsdiensten vaak bandbreedtes van 10 tot 30 meter tot kwetsbare objecten, afhankelijk van de grootte en het type batterij. Dit wordt meestal onderbouwd met een risicoanalyse. Een tabel kan dat verduidelijken:

Vergunningplicht en omgevingsvergunning

Als een batterijopslagsysteem deel uitmaakt van een bedrijfsactiviteit, kan een omgevingsvergunning nodig zijn. Dit is afhankelijk van de grootte, de locatie en het risicoprofiel. Vaak is een melding of vergunning nodig op grond van het Activiteitenbesluit of de Wet milieubeheer.

Voor thuisaccu's is meestal geen vergunning nodig, maar gemeenten kunnen via het bestemmingsplan extra eisen stellen, bijvoorbeeld aan plaatsing in een berging of buiten. In sommige gevallen is een bouwvergunning vereist als de accu buiten wordt geplaatst en een constructie met zich meebrengt. Het is verstandig om vooraf contact op te nemen met de gemeente of omgevingsdienst.

Concreet betekent dit dat bedrijven die batterijen willen plaatsen voor opslag van zonne-energie, eerst een risico-inventarisatie moeten laten uitvoeren. Die beoordeelt mogelijke effecten op de omgeving. De uitkomst bepaalt of een vergunningprocedure nodig is en welke voorschriften er gelden.

Nieuwe ontwikkelingen in de regelgeving

De huidige regelgeving is niet specifiek toegesneden op batterijen. Daarom werkt de Rijksoverheid aan aanpassingen, onder meer via de Omgevingswet en het nieuwe Besluit activiteiten leefomgeving. Verwacht wordt dat er concrete afstanden en risicomodellen komen voor batterijopslag, vergelijkbaar met de PGS-richtlijnen (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen) die al voor andere opslagen bestaan.

Zo is er PGS 37, die specifiek gaat over energieopslagsystemen. Deze richtlijn is nog niet wettelijk verankerd, maar wordt wel vaak gebruikt als toetsingskader. Deze richtlijn stelt eisen aan onder andere de brandveiligheid, bluswatervoorziening en afstanden tot percelen. Het is daarom verstandig om bij de planning al rekening te houden met deze richtlijn, ook al is die nog niet verplicht.

Praktische handvatten voor ondernemers en bewoners

Voor bedrijven is het belangrijk om in een vroeg stadium een risicobeoordeling te laten uitvoeren door een gespecialiseerd bureau. Die beoordeling vormt de basis voor overleg met de omgevingsdienst. Vraag ook na of er lokale beleidsregels zijn.

Voor bewoners die een thuisaccu overwegen, is het advies om te kiezen voor een systeem dat voldoet aan de nieuwste veiligheidsnormen, zoals NEN-EN 62619 voor industriële batterijen. Plaats de accu bij voorkeur in een aparte ruimte met voldoende ventilatie en blusmogelijkheden. Meld grote systemen (>50 kWh) bij de brandweer, zodat zij bij een incident adequaat kunnen handelen.

Overzicht van aandachtspunten:

• Laat een risicoanalyse uitvoeren bij systemen groter dan 50 kWh.
• Check bij de gemeente of een omgevingsvergunning nodig is.
• Houd rekening met de PGS-37-richtlijn als leidraad.
• Zorg voor goede toegang voor hulpdiensten.

Veelgestelde vragen

Geldt het Bevi ook voor kleine thuisaccu's?

Nee, thuisaccu's vallen meestal niet onder het Bevi, omdat ze onder de drempelwaarde van 50 kWh blijven. Toch kan het bestemmingsplan aanvullende eisen stellen.

Wat zijn de gevolgen als je geen vergunning aanvraagt?

Zonder benodigde vergunning kan de gemeente handhavend optreden, bijvoorbeeld met een last onder dwangsom. In ernstige gevallen kan het systeem stilgelegd worden.

Zijn er subsidies voor het laten uitvoeren van een risicoanalyse?

Meestal niet direct, maar sommige provincies of gemeenten verstrekken subsidies voor verduurzaming, waar een risicoanalyse onderdeel van kan zijn.