Laadpalen en de Wet open overheid: veiligheidsrisico's

De Wet open overheid (Woo) beoogt transparantie, maar kan in het geval van publieke laadpalen leiden tot het openbaar maken van gevoelige veiligheidsdetails. Dit artikel onderzoekt hoe dat diefstalrisico's kan vergroten.

Wat is de Wet open overheid (Woo)?

De Wet open overheid vervangt sinds 1 mei 2022 de Wet openbaarheid van bestuur. De wet verplicht overheden om informatie over beleid en bestuur actief openbaar te maken, tenzij er uitzonderingsgronden zijn zoals staatsveiligheid of bedrijfsvertrouwelijke informatie. Inwoners kunnen ook een verzoek indienen om specifieke documenten op te vragen. Voor laadpalen betekent dit dat in principe alle documenten over concessies, onderhoud en mogelijke veiligheidsproblemen openbaar zijn, tenzij een gemeente aannemelijk maakt dat openbaarmaking schade kan toebrengen aan de openbare orde of veiligheid.

Veiligheidsinformatie over laadpalen: welke risico's zijn er?

Publieke laadpalen bevatten vaak waardevolle elektronica en kunnen worden gemanipuleerd om toegang te krijgen tot de achterliggende netwerken. Bekende kwetsbaarheden zijn slechte authenticatie op de laadpas-interface, gebrek aan encryptie bij de communicatie met de centrale server, en fysieke opening zonder alarm. Als deze informatie openbaar wordt via Woo-verzoeken, kan dat criminelen een handleiding geven. Zo werden in 2022 en 2023 meerdere malen gepubliceerde documenten gebruikt om virtuele laadpassen te maken en gratis op te laden, of om de laadpaal uit te schakelen.

Balans tussen transparantie en veiligheid

De Woo biedt ruimte om documenten te weigeren als openbaarmaking een onevenredig nadeel zou opleveren voor de veiligheid. Gemeenten en netbeheerders moeten echter aannemelijk maken dat dit het geval is. Een rechter toetst dit streng. Daarom is het verstandig om in contracten met laadpaalexploitanten af te spreken welke info als bedrijfsvertrouwelijk wordt beschouwd, bijvoorbeeld details over encryptie of serverarchitectuur. Actieve openbaarmaking van veiligheidsaudits kan daarentegen juist het vertrouwen vergroten, mits er een samenvatting wordt gegeven met de maatregelen die zijn genomen.

Aanbevelingen voor overheden en gebruikers

Overheden zouden een protocol moeten opstellen voor handling van Woo-verzoeken rondom laadinfrastructuur. Daarin staat welke categorieën documenten standaard worden geweigerd of onleesbaar gemaakt. Daarnaast is het belangrijk om bij aanbestedingen eisen te stellen aan de cyberveiligheid van laadpalen, bijvoorbeeld volgens de richtlijnen van het NCSC. Voor gebruikers is het raadzaam om niet zomaar de status van een laadpaal te delen op social media, omdat dit eenvoudig kan worden misbruikt om zwakke plekken te ontdekken.

Veelgestelde vragen

Kan ik als burger de veiligheidsrapporten van een laadpaal opvragen via de Woo?

Ja, maar de gemeente kan (delen van) het rapport weigeren als openbaarmaking de veiligheid in gevaar brengt. In de praktijk zul je vaak een ingekakte versie krijgen.

Zijn er al incidenten geweest door openbare veiligheidsinformatie?

Er zijn gevallen bekend waarbij uit Woo-documenten bleek dat laadpalen een standaardwachtwoord hadden, wat leidde tot misbruik. Dit benadrukt het belang van goede beveiliging.

Wat kunnen laadpaalexploitanten doen tegen Woo-verzoeken?

Ze kunnen in hun contracten met gemeenten bedingen dat specifieke technische details als bedrijfsgeheim worden beschouwd en dus niet worden vrijgegeven.